Hoe werkt de rupsspanning op een compacte graafmachine?

De rupsspanning op een compacte graafmachine raakt versteld door slijtage, wisselende werkomstandigheden en de natuurlijke belasting van het onderstel tijdens gebruik. Het spanmechanisme werkt via een vetgevulde cilinder die de voorste looprol naar voren duwt en zo de rups strak houdt. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over rupsspanning, van de oorzaken tot het bijstellen en de gevolgen van een verkeerde instelling.

Waarom raakt de rupsspanning op een minigraver versteld?

De rupsspanning op een minigraver raakt versteld omdat de rups, de looprolaggregaten en de aandrijftanden continu aan slijtage en mechanische belasting blootstaan. Bij elke beweging van de machine wordt de rups op- en afgewikkeld, wat na verloop van tijd leidt tot rek en een lossere spanning. Daarnaast spelen werkomstandigheden een grote rol.

Werken in modderige of zandige omstandigheden versnelt het losraken van de rupsspanning aanzienlijk. Modder en grof zand zetten zich vast tussen de rijwielen en de rups, wat extra weerstand en slijtage veroorzaakt. Ook het rijden over harde, ongelijke ondergronden zoals puin of stenen zorgt voor schokken die het spanmechanisme belasten.

Nieuwe rupsen hebben bovendien een instelperiode. In de eerste gebruiksuren rekt een nieuwe rups licht uit, waarna de spanning opnieuw gecontroleerd en bijgesteld moet worden. Dit is normaal en geen teken van een defect.

Hoe werkt het spanmechanisme van een rupsonderstel?

Het spanmechanisme van een rupsonderstel werkt via een vetcilinder die de voorste looprol, ook wel de spanrol of geleiderol genoemd, naar voren duwt. Door vet in te pompen via een vetnippel, schuift de cilinder uit en neemt de spanning in de rups toe. Laat je vet af, dan ontspant de rups zich.

Dit systeem heet een hydraulisch vetspanmechanisme en is op vrijwel alle compacte graafmachines standaard aanwezig. Het zit beschermd aan de binnenkant van het onderstel, achter een afdekplaat. De spanning wordt niet elektronisch geregeld, maar handmatig ingesteld door een monteur of ervaren machinist met een vetspuit.

Het mechanisme is bewust eenvoudig gehouden zodat het robuust is en weinig storingsgevoelig. Toch vraagt het regelmatige aandacht, zeker bij intensief gebruik of zware werkomstandigheden. Een goed afgestelde spanning zorgt ervoor dat de rups niet springt en het onderstel gelijkmatig slijt.

Hoe controleer je of de rupsspanning correct is?

Je controleert de rupsspanning door de doorzakking van de rups te meten aan de onderkant van het onderstel, tussen de looprolaggregaten. De rups mag licht doorhangen, maar niet slap hangen. De meeste fabrikanten geven een specifieke maximale doorzakking op, die je terugvindt in het onderhoudshandboek van de machine.

Een praktische controlemethode werkt als volgt:

1. Parkeer de machine op een vlakke, harde ondergrond.
2. Laat de machine een korte afstand rijden zodat de rups in de normale rijpositie zit.
3. Meet de doorzakking van de rups halverwege tussen de twee middelste looprolaggregaten.
4. Vergelijk de meting met de opgegeven waarde in het handboek van de machine.
5. Pas de spanning aan als de doorzakking buiten de toegestane marge valt.

Controleer de rupsspanning ook visueel voor en na gebruik in zware omstandigheden. Een rups die aan de zijkant uitloopt of onregelmatig loopt, is een signaal dat de spanning of uitlijning niet klopt. Bij twijfel is het verstandig om een monteur te laten meekijken.

Wat zijn de gevolgen van een verkeerde rupsspanning?

Een verkeerde rupsspanning, zowel te strak als te los, veroorzaakt versnelde slijtage en kan leiden tot ernstige schade aan het onderstel. Een te strakke rups belast de lagers, de aandrijftand en de looprolaggregaten zwaarder dan nodig. Een te losse rups kan van het onderstel springen, wat de machine direct buiten gebruik stelt.

De gevolgen op een rij:

• Te losse rups: de rups kan tijdens gebruik van het onderstel springen, wat stilstand en mogelijk schade aan het frame veroorzaakt.
• Te strakke rups: verhoogde belasting op lagers en looprolaggregaten, wat leidt tot vroegtijdige slijtage en hogere onderhoudskosten.
• Onregelmatige slijtage: een verkeerde spanning zorgt ervoor dat de rups en de loopwielen ongelijkmatig slijten, wat de levensduur van het onderstel verkort.
• Hoger brandstofverbruik: een te strakke rups verhoogt de rijweerstand, wat de machine meer brandstof laat verbruiken.
• Veiligheidsrisico: een rups die springt tijdens werk op een helling of in een krappe ruimte is gevaarlijk voor de machinist en de omgeving.

Regelmatige controle van de rupsspanning van minigravers voorkomt deze problemen en houdt de onderhoudskosten laag.

Wanneer moet je de rupsspanning van een graafmachine aanpassen?

Je moet de rupsspanning van een graafmachine aanpassen als de doorzakking buiten de toegestane marge valt, na intensief gebruik in zware omstandigheden, na het monteren van nieuwe rupsen en bij zichtbare tekenen van slijtage of onregelmatig rijgedrag. Er zijn ook vaste momenten waarop een controle standaard hoort.

Pas de rupsspanning in ieder geval aan in de volgende situaties:

• Na de eerste 50 tot 100 gebruiksuren bij nieuwe rupsen, omdat nieuwe rupsen altijd licht inrekken.
• Na langdurig werk in modder, zand of op rotsachtige ondergrond.
• Als de rups zichtbaar los of slap hangt tijdens een visuele inspectie.
• Als de machine onregelmatig rijdt of de rups aan de zijkant uitloopt.
• Bij elk groot onderhoudsmoment of periodieke servicebeurt.

In de praktijk is het verstandig om de rupsspanning op te nemen in de wekelijkse of tweewekelijkse inspectieroutine, zeker bij machines die dagelijks intensief worden ingezet.

Kan je de rupsspanning zelf bijstellen of heb je een monteur nodig?

In veel gevallen kan een ervaren machinist de rupsspanning zelf bijstellen, mits de machine toegankelijk is en het vetspanmechanisme goed bereikbaar is. Je hebt hiervoor een handvetspuit, het juiste vettype en het onderhoudshandboek van de machine nodig. Voor eenvoudig bijstellen is geen speciaal gereedschap vereist.

Toch zijn er situaties waarbij een monteur verstandiger is:

• Als de rups van het onderstel is gesprongen en opnieuw gemonteerd moet worden.
• Als er naast de spanning ook slijtage aan looprolaggregaten, de aandrijftand of de spanrol zichtbaar is.
• Als de machine onregelmatig rijdt ondanks een correcte spanning, wat kan wijzen op een uitlijningsprobleem.
• Als je niet zeker bent van de juiste instelling voor het specifieke model.

Het bijstellen van de rupsspanning is technisch niet ingewikkeld, maar een fout in de instelling kan snel leiden tot grotere schade. Raadpleeg bij twijfel altijd het handboek of neem contact op met een specialist. Zo voorkom je dat een kleine aanpassing uitgroeit tot een dure reparatie.

Hoe wij helpen met rupsspanning en graafmachine onderhoud

Als officieel Kubota-importeur voor Nederland ondersteunen wij professionele gebruikers niet alleen bij de aankoop van een compacte graafmachine, maar ook bij het onderhoud en de technische vragen die daarbij horen. Rupsspanning is een van de meest voorkomende onderhoudsvragen die wij krijgen van aannemers, hoveniers en machinisten.

Wat wij voor je kunnen betekenen:

• Technisch advies: onze specialisten helpen je bepalen of de rupsspanning van jouw machine correct is en wat de juiste instelling is voor jouw werkomstandigheden.
• Onderhoud en service: onze monteurs voeren periodieke servicebeurten uit, inclusief controle en bijstelling van de rupsspanning.
• Onderdelen: via onze webshop en ons dealernetwerk leveren we snel de juiste onderdelen, waaronder rupsen, looprolaggregaten en spanrollen voor Kubota-machines.
• Advies op locatie: bij grotere problemen of als de machine stilstaat, kunnen onze monteurs bij je langskomen.

Wil je weten welke compacte graafmachines wij aanbieden of heb je een vraag over het onderhoud van jouw huidige machine? Vraag een offerte aan of neem contact met ons op. We helpen je graag verder.